Filosofische beschouwingen

Abstract This essay diagnoses the European Union’s contemporary competitiveness predicament - and the attendant risks to its social model and geopolitical agency - through three explicitly philosophical lenses: republican non-domination , the capability approach , and a Habermasian account of legitimacy. The argument is not that the EU is “declining” in any metaphysical sense, but that several structural constraints increasingly expose Europeans to (i) external dependence, (ii) internal fragmentation, and (iii) governance bottlenecks that jointly weaken economic dynamism and strategic autonomy. Empirical claims are restricted to the supplied documentary record: EU and Euro-area productivity divergence, energy-price vulnerability after Russia’s invasion of Ukraine, underperformance in R&D intensity, rapid population ageing, fragmented capital markets, the limited plausibility of the EU’s microchips targets, and institutional obstacles in foreign policy and defence coordination. Man...

1. Inleiding Met “deductieve correctheid” bedoelt men doorgaans een norm voor redeneren: wanneer volgt een conclusie noodzakelijk uit premissen? Aristoteles is de eerste denker die zo’n norm systematisch uitwerkt in zijn syllogistiek (met name in de Prior Analytics), en die norm vervolgens integreert in een epistemologisch programma: het ideaal van demonstratie (apodeixis) als vorm van wetenschappelijke kennis (epistēmē) in de Posterior Analytics. In dit essay behandel ik (i) wat deductieve correctheid voor Aristoteles precies inhoudt, (ii) waarom die maatstaf wetenschappelijk gezien kwetsbaar is, en (iii) hoe het moderne onderscheid geldigheid (validity) versus deugdelijkheid (soundness) zich slechts gedeeltelijk laat terugprojecteren op Aristoteles’ demonstratie-ideaal. Met dank aan de lessen filosofie aan de Universiteit Antwerpen (UA). 2. Deductieve correctheid als “noodzakelijk volgen” (ex anankēs sumbainein) 2.1. De definitie van syllogisme als kern van correctheid Aristoteles de...

1. Introduction John Dewey’s Democracy and Education (1916) and Bhimrao Ramji Ambedkar’s Annihilation of Caste (1936; later revised editions) develop a strikingly non-technocratic concept of “efficiency.” In both authors, social efficiency and individual efficiency are not reducible to productivity, output, or social conformity. Rather, they are normative ideals indexed to democratic participation, free association, and the dismantling of rigid hierarchies that block people from forming and revising life-plans in interaction with others. Dewey frames education for democracy as the cultivation of capacities for shared life; Ambedkar radicalizes the same democratic standard against caste, arguing that caste destroys both the social conditions of association and the individual power to choose and change a vocation.  Amartya Sen’s and Martha Nussbaum’s capability approach (late 1970s onward) is likewise a normative framework that evaluates human welfare and justice not primarily ...

 Inleiding: van logische consistentie naar wereldcontact Een terugkerende methodologische spanning in de filosofie van de wetenschap is die tussen interne consistentie (correct redeneren binnen een formeel systeem) en externe adequaatheid (adequaat aansluiten bij de wereld). Joseph Rickaby S.J. verwoordt dit als de klacht dat klassieke (Aristotelische) logica wel “de consistentie van gedachte met gedachte” beveiligt, maar niet noodzakelijk “de consistentie van gedachte met dingen”. Bacon drukt dezelfde zorg uit in epistemologische termen: syllogismen opereren op proposities en woorden, maar als de noties zelf “confused and over-hastily abstracted from the facts” zijn, dan kan het bouwwerk niet stevig zijn; vandaar zijn pleidooi voor “genuine induction”.  Newtons beroemde "hypotheses non fingo" benadrukt op zijn beurt dat wat niet uit fenomenen wordt afgeleid, “hypothesis” heet en in experimentele filosofie geen plaats heeft. Cotes maakt dezelfde waarschuwing scherper: wie ...

1. Inleiding: komedie als politieke theorie De BBC-series Yes Minister (1980–1984) en Yes, Prime Minister (1986–1988) tonen op het eerste gezicht de eeuwige strijd tussen de idealistische maar wankele minister Jim Hacker en de briljant manipulerende topambtenaar Sir Humphrey Appleby. In de coulissen van Whitehall ontspint zich een machtsspel dat tegelijk herkenbaar, absurd en verontrustend is. Dat dit meer is dan alleen amusement blijkt uit de manier waarop de series zijn ontvangen en gebruikt. Politici en ambtenaren herkenden er hun eigen wereld in; de conservatieve politicus David Davis noemde de serie eens “geen comedy maar een trainingsfilm”. Academici gebruiken fragmenten in colleges over bureaucratie, public choice-theorie en desinformatie. En historici hebben de werkelijke invloed van de series op het Britse politieke zelfbeeld onderzocht. In dit essay verdedig ik de stelling dat de diepere betekenis van Yes Minister en Yes, Prime Minister ligt op drie met elkaar verweven niveau...